Op en om de Universiteit Twente is een discussie gaande over de vraag of de universiteit het begrip `technisch' in de naam moet voeren. Deze discussie is weinig vruchtbaar - de meeste deelnemers hebben niet het gevoel dat er progressie in de discussie zit en er volgt ook geen heldere conclusie uit de discussie. Dit is een symptoom van een onderliggend probleem, namelijk dat de Universiteit Twente niet weet waar zij voor staat en dat de buitenwereld niet goed weet waar de Universiteit Twente voor staat. Dat is wel het geval met die andere kleine instelling, de Wageningen Universiteit. Die staat voor onderzoek en onderwijs op het gebied van voeding, gezondheid, natuur en leefomgeving.

Als niemand weet wat de ziel van een organisatie is, kan er heel lang vruchteloos over de naam en inhoud van deze organisatie worden gediscussieerd. En dit is precies wat er nu op de UT gebeurt. Om de ziel van de organisatie vorm te geven is het goed om realistisch de positie van de Universiteit Twente in haar omgeving te plaatsen. De UT ligt in een regio waar 3,7 % van Nederland woont, waar de bevolkingsgroei achterblijft ten opzichte van het gemiddelde van Nederland, waar het aantal hoger opgeleiden in absolute zin bijna 5% (!) lager is dan in Nederland, waar de werkloosheid iets hoger en de participatiegraad iets lager is en waar de arbeidsproductiviteit per werknemer bijna 20% lager is dan het gemiddelde van Nederland! Volgens de Twente Index zou dit laatste onder meer verklaard kunnen worden door achterblijvende investeringen en gebrek aan innovatie.

Hier staat tegenover dat er in Twente veel minder files zijn, dat er ruim en goedkoop gewoond kan worden en dat het er significant veiliger is. Het is relevant of je in een regio opereert waar 20% minder wordt geproduceerd per medewerker, of, zoals in Eindhoven, waar belangrijke global market players zitten (bijvoorbeeld Océ, ASML, Philips, FEI) met individuele beurswaardes variërend van rond 1 miljard dollar tot 30 miljard euro met verreweg het grootste deel van de Nederlandse engineers om je heen. Het is verstandig om dit mee te wegen in de strategische opties van de universiteit.

Wat moet de Universiteit Twente doen?
De UT moet zich profileren op basis van haar kerncompetenties in een maatschappelijk relevante en aansprekende activiteit. Zij moet ervoor kiezen om zich op een bepaalde manier te manifesteren. Ze moet in de toekomst al haar energie richten op het acquireren van de beste onderzoekers, onderzoeksgelden en de beste onderwijzers op dit gebied.

Ik noem bij deze twee voorbeelden om te duiden wat ik bedoel. Ten eerste het ontwikkelen van medische technologie, zowel -bijvoorbeeld- het lokaal doseren van medicatie op basis van intelligente nanotechnologie als minimale invasieve technieken met behulp van microsensoren en robotica. Ten tweede het vraagstuk van water in al haar aspecten: van technologie voor ontzilten en waterzuivering, tot waterbeheer ten gevolge van global warming, etc. Ook dit vraagt om nanotechnologie, microsensoren en proces- installaties.
Andere maatschappelijk belangwekkende zaken zijn het vergroenen en democratiseren van energiebronnen (ieder zijn eigen kleine, groene energiebron) alsmede inzicht en technologie om de consequenties van de klimaatverandering te managen en eventueel te beheersen. Als de universiteit een dergelijke keuze maakt en één van deze uitdagingen aangaat zal het voor iedereen helder zijn wat er moet gebeuren. En dan weet je ook opeens wat je naam is.

Dr. J. Elders
De auteur van dit artikel is alumnus van de UT (technische natuurkunde), oud-medewerker van de universiteit, directeur en medeoprichter van het bedrijf C2V, lid van de MKB stuurgroep van Point-One en lid van de Industriële Adviesraad van NanoNed. Hij is tevens oud-oprichter en/of directielid van TMP, Dosimetrix en Kymata Netherlands en heeft als directeur van het beursgenoteerde Alcatel Optronics NL fusie- en veranderingsprocessen doorgevoerd.